Archiwa tagu: krzyż bruśnieński

Samotny krzyż – Brusno Stare

Kilka dni temu wrócił do żywych bardzo stary krzyż bruśnieński. BAD ekipa postawiła to cudo do pionu. Ciekawostką jest to, że tego krzyża nie ma zaznaczonego na mapach, nie jest to krzyż cmentarny, ale wszystko wskazuje na to, że jest on krzyżem przydrożnym. Także symboliczny potrójny krzyż wyryty w kamieniu jest albo niespotykany, lub rzadki. Spójrzmy na poniższą mapę z 1880 roku (na późniejszych mapach tym bardziej nie ma zaznaczonego tego krzyża):

Jak wynika z mapy są na niej zaznaczone wszystkie krzyże, które stoją do dziś i można je spotkać przy drodze (zaznaczone złotą kreską), ale ten krzyż nie istnieje ani w roku 1880 ani później. Krzyż z oględzin, wygląda jakby stał przy drodze, po której dziś pozostał w lesie tylko zarys, jest umiejscowiony przy skarpie nad sporym wąwozem, ustawiony jest IDEALNIE w osi wschód frontem. Można do niego trafić albo od Brusienki przez krzaki, albo od drogi z Polanki na stadninę, szukamy wtedy jednego z krzyży i na przeciw niego jest polna droga, już coraz mniej używana, czerwona kropka ukazuje koniec drogi i skraj lasu, wtedy trzeba odbić do zachodniej strony lasu i dużego wąwozu w lesie, tam znajduje się krzyż. Dziś jak przez mgłę, jeszcze widać w terenie dawne zarysy dróg, po rumowiskach miejsca po gospodarstwach, które nieustannie są plądrowane przez poszukiwaczy skarbów.

Jak widać na fotografii, krzyż jest bardzo specyficzny, rzeźbiony prymitywnie, ramiona niesymetryczne, nawiązuje do najstarszych krzyży bruśnieńskich, jedynym charakterystycznym znakiem jest wyryty krzyż charakteryzujący się trzema belkami, poprzecinanymi poprzeczkami, tworząc coś w rodzaju trójlistnego zakończenia. Krzyże nigdy nie były stawiane bez celu, zawsze miały jakiś cel, zwłaszcza że ten wygląda na przydrożny, ale niemal w centrum wioski. Okolica nie wygląda jakby była sadem, zapewne już w tym miejscu zaczynały się pola.

Niedługo więcej o krzyżu i dokładne informacje jak trafić na miejsce. Niegdyś ludzie na wsi nie umieli pisać i czytać, dla nich symbol oznaczał konkretne przesłanie, będę się starał też ten element gdzieś odnaleźć lub rozszyfrować.

Krzyż bruśnieński odkryty na nowo

Już o zmierzchu, przemierzając zwartą grupą tereny byłej wioski Stare Brusno, mając za przewodnika wuja Jana odnajdujemy jeden z zapomnianych bruśnieńskich krzyży.

Do połowy przykryty runem leśnym, odsłaniamy szybko i ukazuje się niemal kompletny ryt krzyża, dużo wskazuje na to, że mógł to być tak zwany krzyż morowy, tego typu krzyże często były stawiane przy wioskach w celu ochronnym przed zarazami. Krzyż ma ramiona asymetryczne, wygląda jakby był niedbale wykuwany, dużo może wskazywać na to, że krzyż jest dość stary, z czasów gdy kamieniarka bruśnieńska nie była artystycznie rozwinięta. Nie ma na nim żadnych napisów, z tyłu jest pusty, jeszcze do tego krzyża wrócimy. Symbolika i cel tego typu krzyży był zawsze jasno określony, niedługo dokładne określenie na mapach miejsca i innych rzeczy związanych z tym ciekawym obiektem.