Archiwa tagu: brusno stare

Szachownica źródeł Brusienki

Niegdyś tętniąca życiem wioska, dziś Roztoczańska dżungla na terenach Brusna Starego i jej tajemnice, które odkrywamy na nowo. Brusno Stare posiada unikalne atrakcje przyrodnicze, niegdyś zmodyfikowane przez człowieka, dziś wydające się być naturalne, taką zagadką są źródła Brusienki, nie wszystkie, bo są ich dziesiątki, jak nie setki, ale te, nieopodal drogi na Zagórę są niespotykane. Na fotografii poniżej można zobaczyć coś w rodzaju bloków kamiennych wetkniętych z ziemię, między nimi wypływa szczelinami woda:

Ze szczelin pierwszego rzędu kamieni wypływa woda, płynie kanalikami między drugim rzędem kamieni i potem zapewne wypływała do zbiornika wodnego. Wygląda to tak niesamowicie, że gdyby oczyścić to wszystko, ukazałby się zapewne pierwotny zamysł tego zabiegu. Możemy się tylko domyślać jak to wyglądało kiedyś.

Sam wodzony jakimś odruchem odsłoniłem ze szlamu i roślinności kamienie, nagle ukazały się dziwnie symetrycznie ukośne bloki kamienne, nieco patykiem dłubiąc między kamieniami spowodowałem wytryśniecie przytkanych źródeł, po oczyszczeniu kanałów woda wypłynęła labiryntem szachownicy kamieni. Wygląda na to, że ta szachownica jest większa. Sam zbiornik do którego wpływa woda jest również niezwykły, jest w nim dużo źródeł podwodnych – coś w rodzaju gotującego się piasku. Gdyby się zająć tym zbiornikiem i źródłami, sam nie wyobrażam sobie, co by się ukazało…

Strumienie wody oczyszczają ze szlamu brzegi, okolica ogromnej skarpy ukazuje ogrom miejsca, szachownica ukazuje jego niespotykaną unikalność. Tego typu ocembrowanie, czyli okładanie kamieniami źródeł wydaje się mieć jakiś cel, chyba ze to natura coś takiego wyrzeźbiła…

Krzyż bruśnieński odkryty na nowo

Już o zmierzchu, przemierzając zwartą grupą tereny byłej wioski Stare Brusno, mając za przewodnika wuja Jana odnajdujemy jeden z zapomnianych bruśnieńskich krzyży.

Do połowy przykryty runem leśnym, odsłaniamy szybko i ukazuje się niemal kompletny ryt krzyża, dużo wskazuje na to, że mógł to być tak zwany krzyż morowy, tego typu krzyże często były stawiane przy wioskach w celu ochronnym przed zarazami. Krzyż ma ramiona asymetryczne, wygląda jakby był niedbale wykuwany, dużo może wskazywać na to, że krzyż jest dość stary, z czasów gdy kamieniarka bruśnieńska nie była artystycznie rozwinięta. Nie ma na nim żadnych napisów, z tyłu jest pusty, jeszcze do tego krzyża wrócimy. Symbolika i cel tego typu krzyży był zawsze jasno określony, niedługo dokładne określenie na mapach miejsca i innych rzeczy związanych z tym ciekawym obiektem.

Ciekawy krzyż na cmentarzu Bruśnieńskim

Podczas jednej z wypraw OR-BAD po okolicach Polanki Horynieckiej, odwiedziliśmy po raz kolejny leśny opuszczony cmentarz na Bruśnie Starym. Dla wytrawnego oka, zawsze znajdzie się tam wiele ciekawych motywów i ciekawostek do zgłębienia. Na poniższej fotce właśnie taka ciekawa sprawa, to symbol gwiazdy sześcioramiennej na górnej belce krzyża. Ciekawostką jest to, że z daleka wygląda jak gwiazda Dawida, krzyż po lewej też ma specyficzny kwiat sześcioramienny, motyw który pod różnymi względami jest dominujący w kamieniarce Bruśnieńskiej, ale o tym innym razem. W tym wpisie chciałbym poruszyć sprawę żydów w tej okolicy. Niegdyś okolice Brusna były potężnym ośrodkiem, z Brusnem Starym i kamieniarką, Brusnem Nowym i wydobycie rudy, Polanka Horyniecka, Chmiele, Sałasze, Niedźwiedzie i inne wioski tych okolic tworzyły sporą aglomerację gdzie byli też żydzi. Szukamy po nich znaku istnienia, na razie nie ma nic…

Może jakimś przypadkiem uda się znaleźć jakąś informację, na razie wiemy tylko tyle, że jak wszędzie była karczma, prowadzona przez żydówkę, że jest w tamtych okolicach tak zwany las żydowski… i złudzenie gwiazdy Dawida na cmentarzu Bruśnieńskim na jednym z krzyży: