Cerkiew w Płazowie

Stara drewniana cerkiew z Płazowa, która postawiona była w 1728 roku, otoczona była lipami i kamiennym murem ponad metr wysokim. Istniał on jeszcze w latach 60tych XX wieku. Niestety został rozebrany. Nową murowaną cerkiew postanowiono wznieść w 1936 roku nieopodal drewnianej, w kierunku zachodnim, na terenie cmentarza przycerkiewnego.

Z tego cmentarza przetrwały 4 nagrobki do lat 60tych. W międzyczasie zaginał jeden z kamiennych krzyży, usytuowany najbliżej kamiennego muru. Dziś w południowo zachodnim rogu cmentarza znajdziemy nagrobek księdza Neronowicza zmarłego w 1871 roku. Jest to krzyż żeliwny na kamiennej podstawie. Na południe od cerkwi usytuowane są dwa kamienne krzyże, jednej z nich leży, zapewne inskrypcją do ziemi, wygląda na archaiczny, być może jest starszy od tego, który stoi obok i jest z 1734 roku. Jest to jeden z najstarszych datowanych kamiennych krzyży bruśnieńskich. Tłumaczenie inskrypcji brzmi tak:

Życie zakończył sługa Grzegorz Buńko roku bożego 1734. Miesiąca lutego dnia 1.

Karol Notz o starej cerkwi pisze, że na nawie miała napis: „Świątynię tę […] Mikołaja Stertyńskiego kosztem mieszczan miasta Płazowa za przyłożeniem się Iwana Grocha i żony jego Katarzyny roku bożego 1798.” Ikonostas w cerkwi miał być przywieziony ze wschodu, o bizantyjskim stylu, odnowiony w 1873 roku. Był obraz św. Mikołaja z 1740 roku. Przed tą cerkwią, była jeszcze starsza, która stała obok na pagórku. Musiała ciekawie wyglądać, skoro dawała na „stryszku” schronienie ludziom, którzy się tam bronili przed Tatarami w 1672 roku. Miasteczko Płazów powstało w 1614 roku, zapewne pierwsza cerkiew powstała niedługo później.

Dzwonnica zapewne z XVIII wieku została po wojnie rozebrana i przeznaczona na opał. W murowanej świątyni był bardzo duży kryształowy pająk, tak że zajmował całą kopułę od środka! Po wojnie został przeniesiony do pobliskiego kościoła, ale obecnie już go tam nie ma.

Fotografie poniżej pochodzą z Cyfrowego Archiwum Jerzego Tura i Barbary Tondos – przedstawiają cmentarz przycerkiewny w okolicy 1960 roku.

Dwie fotografie poniżej, pochodzą ze strony fotopolska.eu, są z 1941 roku.

Fotografia z 1987 roku – źródło: www.pslava.info

Mapka katastralna z 1854 roku z centrum i okolicą cerkwi płazowskiej z Archiwum w Przemyślu: