Cerkiew Radruska – historia remontów

Zespół cerkiewny gr.- kat. p.w. św. Paraskewii – tekst ze strony: www.wosozprzemysl.pl

Cerkiew z zespołem sakralnym (dzwonnica, kostnica, mur ogrodzeniowy, cmentarz) usytuowana w środkowej części wsi, na wzniesieniu otoczonym murem z dwoma bramkami wejściowymi od wschodu i zachodu. Przy wejściu od strony wschodniej do ogrodzenia przylega murowana kostnica. Wokół cerkwi znajdują się relikty cmentarza. Cerkiew zbudowana zapewne w 1583 r., jest jedną ze starszych cerkwi drewnianych na terenie Polski, stanowi wybitne walory architektoniczne i krajobrazowe.

Historia: Cerkiew posadowiona zapewne na miejscu starszej świątyni. W drugiej ćwierci XVII wieku w wewnętrznym licu zrębu obiektu wykonano malowidła ścienne, a w czwartej wymieniono zniszczone krewiona i gontowe poszycie. W 1699 r. wstawiono ikonostas o wyodrębnionej konstrukcji. Kolejny remont przeprowadzono w 2 poł. XVIII w., który obejmował swoim zasięgiem, prace wewnątrz i na zewnątrz obiektu. Na pocz. XIX w. świątynia była bardzo zniszczona i dlatego też w 1832 r. rozpoczęto remont generalny. W 1926 r. wewnątrz wykonano podłogę, a w rok później powiększono otwory wejściowe w ścianie ikonostasowej oraz założono blachę nad częścią dachów cerkwi.
Po roku 1945 obiekt użytkowany jako kaplica obrządku rzymskokatolickiego, później opuszczona.
W latach 1959 – 60 zabezpieczona i wpisana do rejestru zabytków. Całkowitą renowację świątyni przeprowadzono w latach 1964 -66. Zachowane wyposażenie umieszczono w Składnicy Ikon Muzeum Zamek w Łańcucie.

Cerkiew posadowiona na podmurówce z kamienia łamanego, podwalina dębowa zwęgłowana na nakładkę z ostatkami, ściany o konstrukcji zrębowej. Nawa posiada jednozałomowy wierch zwieńczony cylindryczną pseudolatarnią o stożkowym daszku z nasadzoną półmakownicą i żelaznym krzyżem. Sanktuarium i babiniec niższe od nawy nakryte dwuspadowymi dachami. Cerkiew otaczają wydatne soboty o pulpitowych zadaszeniach.

Prace budowlane i konserwatorskie ( przebieg i dokumentacja):

  • 1959 r. -wymiana części podwalin i zabezpieczenie dachu,
  • 1960 r.- zabezpieczenie części dachu nad sobotami i odnowienie cerkwi,
  • 1963 -65 -wykonanie pełnej dokumentacji roboczej dla cerkwi i otoczenia (inwentaryzacja, kosztorys, ekspertyza mikologiczna, projekt otoczenia i ogrodzenia, dokumentacja techniczna -opracowanie zbiorowe PP PKZ Kraków),
  • 1964 r. -rozpoczęcie prac konserwatorskich (ustawienie rusztowań, rozebranie kopuły, rozpoczęcie wymiany podwalin),
  • 1965 r. -kontynuacja prac elementów ściennych. Wykonanie prac konserwatorsko -zabezpieczających przy malowidłach ściennych,
  • 1966 r. -ukończenie konserwacji. Dokumentacja opisowa i fotograficzna z prac konserwatorskich przy ścianie polichromowanej w cerkwi w Radrużu, opracowała H. Markowska.